ΜΙΣΤΕΡ ΣΟΙΜΠΛΕ

ΜΙΣΤΕΡ ΣΟΙΜΠΛΕ... ΔΕΝ ΕΙΜΑΣΤΕ ΧΘΕΣΙΝΟΙ

Σε πρόσφατο άρθρο του με τίτλο «Ε, Γερμανία, έχεις κι εσύ ένα πακέτο διάσωσης» («Ηey Germany: You Got a Bailout Too»), το αμερικανικό πρακτορείο Bloomberg, φέρνει στο φώς τις αμαρτίες των γερμανικών τραπεζών, που φυσικά οι κατοικούντες την Ιερουσαλήμ γνωρίζουν εδώ και καιρό. Παρά τη ρητορική που επικράτησε τις τελευταίες ημέρες περί «αμαρτωλού» και «σπάταλου» ευρωπαϊκού Νότου από τη μια μεριά και «ηθικού» και «συνετού» Βορρά από την άλλη, τα πράγματα είναι τελείως διαφορετικά.

Οι ασφυκτικές γερμανικές πιέσεις για τη συρρίκνωση του «υπερδιογκωμένου» κυπριακού τραπεζικού τομέα, για τον τερματισμό επιτέλους του «ξεπλύματος βρόμικου (ρωσικού) χρήματος» και για την υιοθέτηση ενός νέου, λελογισμένου και «ηθικά αποδεκτού» οικονομικού μοντέλου από τη Μεγαλόνησο, συνιστούν εκ μέρους της Γερμανίας παραλήρημα υποκρισίας.  Η «ηθικώς άσπιλη» Γερμανία επιμένει να αγνοεί μέχρι και σήμερα την  υπερέκθεση των γερμανικών τραπεζών στα τοξικά ομόλογα της «ευρωπαϊκής περιφέρειας», όπως και την έκθεση της μέχρι και το τέλος του έτους 2009 και σε άλλα προϊόντα αμφιλεγόμενης αξιοπιστίας. Ουσιαστικά από τα πακέτα στήριξης που δόθηκαν στην «ευρωπαϊκή περιφέρεια», αυτές που διεσώθησαν ήταν οι γερμανικές τράπεζες. Η έκθεση των τελευταίων σε τοξικά ομόλογα του Ευρωπαϊκού νότου, δεν ήταν μόνο υπερβολική ιδίως κατά το έτος 2009, αλλά και ξεπερνούσε τα συνολικά αποθεματικά τους, με αποτέλεσμα να απειλείται άμεσα η επιβίωσή τους.

Σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS), έως τον Δεκέμβριο του 2009 οι γερμανικές τράπεζες είχαν σωρεύσει μελλοντικές απαιτήσεις πληρωμών σε Ελλάδα, Ιρλανδία, Ιταλία, Πορτογαλία και Ισπανία, ύψους 545 δισ. ευρώ, ποσό το οποίο υπερέβαινε το συνολικό τους κεφάλαιο. «Με άλλα λόγια», όπως επισημαίνει χαρακτηριστικά το Bloomberg, «δάνεισαν πολύ περισσότερα απ’ όσα μπορούσαν να διαθέσουν».

Η στήριξη των συγκεκριμένων χωρών μέσω της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, όπως υπογραμμίζει το Bloomberg, έδωσε ουσιαστικά τη δυνατότητα στη Γερμανία να «επαναπατρίσει» κεφάλαια τα οποία, σε περίπτωση κατάρρευσής τους, θα τα έχαναν οι ίδιες οι γερμανικές τράπεζες, οι οποίες στη συνέχεια θα έπρεπε να διασωθούν με χρήματα των γερμανών φορολογουμένων.

 

Πώς έγινε η στήριξη των γερμανικών τραπεζών

Σε αντίθεση με τη βοήθεια που δόθηκε στην Ελλάδα, η στήριξη των γερμανικών τραπεζών έγινε αυτομάτως, στο πλαίσιο των δομών και των λειτουργιών της νομισματικής ένωσης.

Όταν οι γερμανικές τράπεζες απέσυραν κεφάλαια από την Ελλάδα, οι κεντρικές τράπεζες των χωρών της ευρωζώνης αντιστάθμισαν συλλογικά τις εκροές με δάνεια που παραχώρησαν προς την Τράπεζα της Ελλάδος. Τα συγκεκριμένα δάνεια ενεγράφησαν στον ισολογισμό της Bundesbank, της κεντρικής τράπεζας της Γερμανίας, ως μελλοντικές απαιτήσεις κατά του υπολοίπου της ευρωζώνης. Ο συγκεκριμένος μηχανισμός διευκόλυνε τις γερμανικές τράπεζες να απαλλαγούν από τις θέσεις τις οποίες κατείχαν. Αντίθετα από τις απαιτήσεις των ιδιωτικών τραπεζών, οι απαιτήσεις της Bundesbank, καθιστούσαν τη Γερμανία εν μέρει μόνο υπεύθυνη γι’ αυτές. Με άλλα λόγια, αν η Ελλάδα για παράδειγμα, κήρυσσε χρεοκοπία, οι ζημίες θα μοιράζονταν από κοινού σε όλες τις χώρες της ευρωζώνης, αναλόγως με το μερίδιο που κατείχαν στην ΕΚΤ. Το μερίδιο της Γερμανίας θα ανερχόταν στο 28%. Εν ολίγοις, τα τελευταία χρόνια πραγματοποιήθηκε ουσιαστικά μία μεταφορά του κινδύνου που είχε καταγραφεί στους ισολογισμούς των γερμανικών τραπεζών στους φορολογουμένους όλης της ευρωζώνης. Τα παραπάνω εξηγούν με ποιο τρόπο έγινε η μετάθεση του ελληνικού δημόσιου χρέους από τα διάφορα πιστωτικά ιδρύματα στην Τρόικα, έτσι ώστε η χώρα να εισαχθεί στις γνωστές μνημονιακές επιλογές.

Πόσα δις ευρώ ακριβώς επωφελήθηκε η Γερμανία, από την εν λόγω «μετάθεση» είναι δύσκολο να υπολογιστεί. Ενδεικτικό ενδεχομένως δείκτη αποτελούν τα κεφάλαια που απέσυραν οι γερμανικές τράπεζες από άλλες χώρες της ευρωζώνης, με το ξέσπασμα της κρίσης. Σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών, από το Δεκέμβριο του 2009, έως τα τέλη του 2011, οι τράπεζες της Γερμανίας απέσυραν μαζικά κεφάλαια ύψους 273 δισ. ευρώ.

Σε αντιδιαστολή, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει το Bloomberg, το συνολικό ποσό των δανείων προς την Ελλάδα από το μηχανισμό στήριξης ανήλθε στα 340 δισ. ευρώ, εκ των οποίων, μόλις 15 δισ. ευρώ προέρχονται απευθείας από τη Γερμανία.

Οι παραπάνω «αμαρτίες» ωστόσο των γερμανικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων δεν αρχίζουν, ούτε τελειώνουν ενδεχομένως με την ευρωπαϊκή κρίση χρέους. Ξεκινούν από το σκάσιμο της αμερικανικής «φούσκας» των ενυπόθηκων δανείων, με την Deutsche Bank να εμπλέκεται άμεσα, πλασάροντας στους πελάτες της «τοξικά» προϊόντα, τόσο στις ΗΠΑ, όσο και στη Γερμανία, έχοντας πλήρη γνώση ότι οι τελευταίοι θα έχαναν χρήματα. Για τις συγκεκριμένες ενέργειες εξάλλου, η συγκεκριμένη τράπεζα καταδικάστηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο της Γερμανίας το 2011.

Αίσθηση είχε προκαλέσει εξάλλου η διαρροή στο γερμανικό Τύπο και συγκεκριμένα στην εφημερίδα Süddeutsche Zeitung το 2009 της απόρρητης έκθεσης του αρμόδιου εποπτικού φορά BaFin, σύμφωνα με την οποία το ύψος των τοξικών προϊόντων που κατείχαν οι γερμανικές τράπεζες ξεπερνούσε τα 800 δισ. ευρώ στα τέλη του 2008.

Υπό αυτές τις συνθήκες, οι τράπεζες της Γερμανίας που χρειάστηκαν ενίσχυση προκειμένου να μπορέσουν να επιβιώσουν δεν είναι λίγες.

Η Hypo Real Estate κατάφερε να διασωθεί χάρη στην «ενίσχυσή» της με κεφάλαια ύψους 100 δισ. ευρώ. Το 2009 κρατικοποιήθηκε σε ποσοστό 90% η Industriebank (IKB) η οποία διασώθηκε με κεφάλαια ύψους 10 δισ. ευρώ. Οι γερμανικές περιφερειακές τράπεζες (Landesbank), Baden-Wurttemberg, η West και η Sanchen, έλαβαν 150 δισ. ευρώ, ενώ η Dresdner Bank, δεύτερη σε μέγεθος τράπεζα της Γερμανίας, χρεοκόπησε και απορροφήθηκε από την Commerzbank, η οποία με τη σειρά της έλαβε ενίσχυση ύψους 100 δισ. ευρώ.

Σε όλες τις παραπάνω «προτεσταντικές ηθικές» που χαρακτηρίζουν το γερμανικό τραπεζικό τομέα θα πρέπει να προστεθεί και η υπόθεση χειραγώγησης των διατραπεζικών επιτοκίων euribor και libor. Βασικός ρυθμιστής τους είναι μαζί με την Credit Swiss, την ελβετική UBS, τις βρετανικές Lloyds και Royal Bank of Scotland και η γερμανική Deutsche Bank. Η σχετική χειραγώγηση τους απέφερε μόλις για τα τελευταία πέντε έτη, τόκους 43 δις, μόνο από την Ελλάδα.

Είναι πολύ εύκολο να δείχνουμε το δάχτυλο σε όσους αντιστέκονται και να τους κατηγορούμε μάλιστα για αδιέξοδες πολιτικές,  αλλά δεν είναι καθόλου εύκολο να κοροϊδεύουμε τους λαούς. Οι λαοί μπορεί να μη γνωρίζουν σύνθετα οικονομικά στοιχεία και χρηματοοικονομικές τεχνικές που επιτυγχάνονται με τα διαδραματιζόμενα πολιτικά παιχνίδια. Θα έχουν όμως πάντοτε το ένστικτο της αλήθειας. Και αυτό το ένστικτο δυστυχώς για κάποιους θα είναι πάντοτε πιο ισχυρό από το φόβο.

 

ΣΤΑΘΗΣ ΠΑΝΤΑΖΗΣ

Μέλος της Πολιτικής Γραμματείας του ΕΚΜ