Διαβαθμίσεις
Ενώ όμως η ηθική είναι υπόθεση όλων μας, η διαφθορά έχει διαβαθμίσεις. Οι αστοί συνήθως έχουν τη τάση να γενικεύουν τα «ελλείμματα» της καπιταλιστικής κοινωνίας. Π.χ. εκφράσεις του τύπου, «η καταπολέμηση της διαφθοράς είναι υπόθεση όλων μας», «όλοι έχουμε καθήκον να προστατεύσουμε τη δημοκρατία», «όλοι πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι πρέπει να κάνουμε θυσίες» κλπ, προσπαθούν να γενικεύσουν τη διαπλοκή και να τη καταστήσουν «κοινωνική νομιμότητα». Μεταξύ απατεώνων δε μπορεί ποτέ να τεθεί θέμα καταγγελίας του ενός προς τον άλλο, για παράβαση ηθικών κανόνων. Όταν μια αποκλίνουσα συμπεριφορά κοσμικοποιείται, τότε αρχίζει να συνιστά μια αποδεκτή συμπεριφορά. Το καθολικό θεωρείται κάποια στιγμή και νόμιμο ή ακόμα και ηθικά αποδεκτό. Σε ορισμένες πρωτόγονες κοινωνίες, η καθολική αποδοχή της αιμομιξίας την καθιστούσε ως μια απόλυτα φυσιολογική συμπεριφορά, απόλυτα ταυτόσημη και με την «ηθική». Η διαφθορά επιτελείται πάντοτε σε όλες τις κοινωνίες, αποκλειστικά και μόνο από αυτούς, που κατέχουν την εξουσία.
Οι «μικροί» διαπλεκόμενοι συνιστούν μια αναγκαία ομάδα, για να αιτιολογείται η διαπλοκή των ανώτερων τάξεων. Οι κλοπές που επιτελεί ο ανήθικος δημόσιος υπάλληλος σε όγκο, είναι πολύ μικρότερες από τις κλοπές των πολιτικών του προϊσταμένων. Φυσικά οι πολιτικοί του προϊστάμενοι επιδιώκουν τη διάπραξη των μικρών κλοπών, από το δημόσιο υπάλληλο. Σε αρκετές περιπτώσεις, την προβιβάζουν κιόλας. Στις ενοχές μας, ψάχνουμε πάντα συνενόχους. Αυτό το έχουμε μάθει από τη παιδική μας ηλικία. Σα μεγάλα παιδιά, μάθαμε όμως και κάτι άλλο. Την καλλιέργεια προς το λαϊκό αίσθημα, της «αναγκαιότητας» του κακού. Η αποδοχή του κακού το καθιστά αποδεκτό και η διάχυση του στη κοινωνία, το επιβάλλει σαν αναγκαία πρακτική κοινωνικής επιτυχίας. Με τον τρόπο αυτό, νομιμοποιείται στη κοινωνική συνείδηση η διαφθορά. Η ανηθικότητα αναβιβάζεται ως «αξία», ως «έξυπνη» συμπεριφορά, ως στοιχείο θαυμασμού και κοινωνικής καταξίωσης.
Ενώ όμως η ηθική είναι υπόθεση όλων μας, η διαφθορά έχει διαβαθμίσεις. Οι αστοί συνήθως έχουν τη τάση να γενικεύουν τα «ελλείμματα» της καπιταλιστικής κοινωνίας. Π.χ. εκφράσεις του τύπου, «η καταπολέμηση της διαφθοράς είναι υπόθεση όλων μας», «όλοι έχουμε καθήκον να προστατεύσουμε τη δημοκρατία», «όλοι πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι πρέπει να κάνουμε θυσίες» κλπ, προσπαθούν να γενικεύσουν τη διαπλοκή και να τη καταστήσουν «κοινωνική νομιμότητα». Μεταξύ απατεώνων δε μπορεί ποτέ να τεθεί θέμα καταγγελίας του ενός προς τον άλλο, για παράβαση ηθικών κανόνων. Όταν μια αποκλίνουσα συμπεριφορά κοσμικοποιείται, τότε αρχίζει να συνιστά μια αποδεκτή συμπεριφορά. Το καθολικό θεωρείται κάποια στιγμή και νόμιμο ή ακόμα και ηθικά αποδεκτό. Σε ορισμένες πρωτόγονες κοινωνίες, η καθολική αποδοχή της αιμομιξίας την καθιστούσε ως μια απόλυτα φυσιολογική συμπεριφορά, απόλυτα ταυτόσημη και με την «ηθική». Η διαφθορά επιτελείται πάντοτε σε όλες τις κοινωνίες, αποκλειστικά και μόνο από αυτούς, που κατέχουν την εξουσία.
Οι «μικροί» διαπλεκόμενοι συνιστούν μια αναγκαία ομάδα, για να αιτιολογείται η διαπλοκή των ανώτερων τάξεων. Οι κλοπές που επιτελεί ο ανήθικος δημόσιος υπάλληλος σε όγκο, είναι πολύ μικρότερες από τις κλοπές των πολιτικών του προϊσταμένων. Φυσικά οι πολιτικοί του προϊστάμενοι επιδιώκουν τη διάπραξη των μικρών κλοπών, από το δημόσιο υπάλληλο. Σε αρκετές περιπτώσεις, την προβιβάζουν κιόλας. Στις ενοχές μας, ψάχνουμε πάντα συνενόχους. Αυτό το έχουμε μάθει από τη παιδική μας ηλικία. Σα μεγάλα παιδιά, μάθαμε όμως και κάτι άλλο. Την καλλιέργεια προς το λαϊκό αίσθημα, της «αναγκαιότητας» του κακού. Η αποδοχή του κακού το καθιστά αποδεκτό και η διάχυση του στη κοινωνία, το επιβάλλει σαν αναγκαία πρακτική κοινωνικής επιτυχίας. Με τον τρόπο αυτό, νομιμοποιείται στη κοινωνική συνείδηση η διαφθορά. Η ανηθικότητα αναβιβάζεται ως «αξία», ως «έξυπνη» συμπεριφορά, ως στοιχείο θαυμασμού και κοινωνικής καταξίωσης.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου