ΤΟ ΝΟΜΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΑΠΟΧΩΡΗΣΗΣ ΜΙΑΣ ΧΩΡΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ Ε.Ε.

Ανεξάρτητο προϊόν
Σε σχετική έρευνα που πραγματοποιήθηκε από την MRB Hellas σε συνεργασία με το Πάντειο Πανεπιστήμιο (2008) και παρουσίασε η Μπέττυ Τσακαρέτου, επίκουρη καθηγήτρια στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΙΕΠ, διαπιστώθηκαν τα ακόλουθα. Η έρευνα ανιχνεύει για πρώτη φορά τις προσδοκίες και τις απόψεις των ελλήνων πολιτών, για την εταιρική κοινωνική ευθύνη των μέσων και τον ρόλο τους απέναντι στη δημοκρατική κοινωνία και το περιβάλλον.
Η συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων πολιτών, αναδεικνύει ως πρωτεύοντα θέματα ευθύνης των μέσων, την αξιοπιστία των ειδήσεων (86,1%) και την παραγωγή ποιοτικών προγραμμάτων (85,2%). Σε αυτά τα πεδία άλλωστε εστιάζεται και μεγάλο μέρος της συζήτησης και της κριτικής. Οι εργασιακές συνθήκες και ο σεβασμός των εργασιακών δικαιωμάτων, είναι επίσης το επίκεντρο της προσοχής τους (81,7%).
Ακολουθούν θέματα που αφορούν την προστασία του περιβάλλοντος (χρήση φιλικών προς το περιβάλλον υλικών, ποσοστό 80,2%), κάλυψη θεμάτων κοινωνικής και περιβαλλοντικής ευθύνης (78,9%), συμμετοχή σε περιβαλλοντικά προγράμματα (75,9%), διαμόρφωση περιβαλλοντικής κουλτούρας (73,1%). Επίσης τον έλεγχο και την άσκηση κριτικής στην εξουσία (δημοσιοποίηση υποθέσεων κατάχρησης της εξουσίας (79,1%), άσκηση κριτικής σε όσους διαθέτουν εξουσία και ισχύ (77,2%) καθώς και ο δημόσιος ρόλος των μέσων, ως οργανισμών που ενδυναμώνουν τις σύγχρονες δημοκρατίες, παρέχοντας το πεδίο του διαλόγου και της δημόσιας συζήτησης (74,5%). Σε αυτά πρέπει να προστεθεί, ότι η παρακίνηση των πολιτών για ενεργό συμμετοχή στα κοινά (71,4%), παραμένει μια ισχυρή προσδοκία για τους Έλληνες, ως καλλιεργούμενη από τα μέσα ενημέρωσης.
Οι Έλληνες πολίτες ανησυχούν για τις επιπτώσεις που έχουν τα ΜΜΕ στη δημόσια ζωή και την κοινωνία (90,5%) και προτάσσουν ως πολύ σημαντικό το θέμα της υπευθυνότητας των ΜΜΕ απέναντι στην κοινωνία (95,7%). Έχουν δε την αυτοπεποίθηση, ότι μπορούν να καταλάβουν τη «γλώσσα» των μέσων («ως πολίτης αισθάνομαι ότι μπορώ να καταλάβω πότε οι ειδήσεις είναι ανακριβείς και μεροληπτικές 91,8%»).
Ειδικότερα συντάσσονται με την άποψη, ότι τα ΜΜΕ θα έπρεπε να ελέγχονται και να λογοδοτούν, όπως και όλες οι άλλες επιχειρήσεις (93,8%). Θεωρούν ότι μεγάλο μέρος ευθύνης για την κατάσταση στα μέσα, τη φέρνουν και οι ίδιοι οι δημοσιογράφοι, καθώς ελάχιστα πιέζουν, ώστε τα ΜΜΕ να γίνουν πιο υπεύθυνα στη λειτουργία τους και στην παραγωγή προγραμμάτων και ειδήσεων. (81,1%).
Φαίνεται επίσης να αμφισβητούν ότι τα ΜΜΕ αποτελούν έναν ανεξάρτητο θεσμό, ο οποίος πρέπει μόνος του να αυτορυθμίζεται μέσα από ένα κώδικα δημοσιογραφικής και επιχειρηματικής δεοντολογίας, χωρίς εξωτερικές παρεμβάσεις (76,6%). Δηλαδή εξαρτήσεις από την εξουσία και την διαφήμιση.
Δεύτερο σημαντικό θέμα, είναι η καθολική σχεδόν συμφωνία των ελλήνων πολιτών, ότι υπάρχει στενή σχέση αλληλεξάρτησης ανάμεσα στα ΜΜΕ και την πολιτική εξουσία (92%) και ανάμεσα στα ΜΜΕ και στις διαφημιστικές εταιρίες και τους διαφημιζόμενους (92,5%). Σε αυτό το πλαίσιο, εντάσσεται και η άποψη των ερωτώμενων (σε ποσοστό 75%), ότι τα ΜΜΕ δεν προβάλουν επαρκώς ειδήσεις που θίγουν πολιτικά ή οικονομικά συμφέροντα.
Εκεί όμως που οι «πελάτες» είναι πραγματικοί καταπέλτες, είναι όταν υποστηρίζουν ότι τα ΜΜΕ τύπος και τηλεόραση, συνήθως προσπαθούν να καλύψουν τα λάθη τους, παρά να τα παραδεχτούν δημόσια (91,7%).
Σκιαγραφείται έτσι μια εικόνα έντονης αναξιοπιστίας προς τα ΜΜΕ και το δημοσιογραφικό κόσμο, η οποία έχει να κάνει με μια μακρά διαδρομή και έχει διαμορφώσει μια γενική πλέον πεποίθηση στη ελληνική επικράτεια για το ρόλο των μέσων.

Άγνωστος πόλεμος
Η παραπάνω έρευνα αποδεικνύει ότι η πλειοψηφία των Ελλήνων πολιτών, δεν αποδέχεται τη σερβιρισμένη βλακεία από τα ΜΜΕ και ιδίως από τη τηλεόραση. Οι σχετικές αιτιολογίες του τύπου, τι να κάνουμε, αυτά θέλει ο κόσμος, δεν συμβαδίζουν με τις απόψεις της Ελληνικής κοινωνίας. Συνεπώς ηθελημένα η πλειοψηφία των τηλεοπτικών καναλιών, επιδιώκει τη μετάδοση προγραμμάτων που αποσκοπούν στη πλήρη ύπνωση και στην ανακήρυξη της βλακείας, ως φυσιολογικής συμπεριφοράς. Αδερφίστικες συμπεριφορές στα πρωϊνάδικα και μεσημεριανά, χαζοχαρούμενα μανεκέν που τσακώνονται μεταξύ τους για λόγους προβολής και δημοσιότητας, διαζύγια τηλεοπτικών αστέρων που ανακοινώνονται σαν δηλώσεις κυβερνητικού εκπροσώπου.
Οι παραπάνω «τακτικές» αποσκοπούν στην αποδοχή της αντίληψης, ιδίως από τη νέα γενιά, ότι δε χρειαζόμαστε να σκεφτόμαστε και πολύ. Οι «τραγικοί» τηλεοπτικοί τύποι που αποκτούν δημοσιότητα, έστω και για λίγο, δεν συνιστούν και από άποψη μορφωτικού επιπέδου και τίποτα αξιόλογο. Συνεπώς στη κοινωνική συνείδηση εντυπώνεται το αυτονόητο. Κοίτα πόσες κοτσάνες λένε και παρόλα αυτά τους παρακολουθούν εκατομμύρια μάτια. Το «ασήμαντο» αναβιβάζεται σε κοινωνική αξία και το «σημαντικό» υποβιβάζεται, απαξιώνεται και εξοβελίζεται από τη συλλογική σκέψη. Με τον τρόπο αυτό οι καθημερινές συζητήσεις των ανθρώπων, που διαγράφονται από τα ερεθίσματα των μέσων και ιδίως της τηλεόρασης, αποκλείουν το σημαντικό και επιλέγουν το ασήμαντο, ως κύριο μέσο επικοινωνίας. Είναι πολύ πιο εύκολο και αρκετά φυσιολογικό να ανοίξεις συζήτηση σε μια κοινωνική συναναστροφή, για ένα ευτράπελο της τηλεόρασης, παρά για το ρόλο των πολυεθνικών στην οικολογική καταστροφή του πλανήτη. Με το πρώτο θέμα θα φαίνεσαι επίκαιρος, με το δεύτερο, ίσως χαρακτηριστείς και λίγο «πειραγμένος». Αν τολμήσεις μάλιστα να πεις ότι είδες μια εκπομπή για τον Οδυσσέα Ελύτη ή το Σεφέρη, όλοι θα σε κοιτάξουν με κατανόηση.
Σοβαρές εκπομπές, δεν μπαίνουν ποτέ κατά τις ώρες της μεγάλης τηλεθέασης. Αν καλέσουν κανένα σοβαρό άνθρωπο, για να πει σοβαρά πράγματα, που θα έκανε καλό ιδίως στους νέους ανθρώπους, η εκπομπή αρχίζει στη καλύτερη περίπτωση στις μία το βράδυ. Καμία εκπομπή για το βιβλίο, εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων. Σοβαροί δημοσιογράφοι, είτε απολύθηκαν είτε δεν τους επιτρέπεται να ασχολούνται με οποιοδήποτε θέμα. Σοβαροί πολιτικοί δεν καλούνται ή καλούνται πολύ σπάνια. Μάλιστα υπάρχουν βουλευτές που δεν τους έδωσαν το δικαίωμα να εμφανιστούν έστω και μια φορά. Λογοτέχνες, ποιητές, εικαστικοί καλλιτέχνες κλπ που τους έχουν βραβεύσει και στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, η τηλεοπτική κάμερα δεν τους έχει πιάσει σχεδόν ποτέ. Φυσικά δε μιλάμε για ανθρώπους με κοινωνικό έργο. Άγνωστοι, σε έναν άγνωστο πόλεμο.